Diervermaak?

Diervermaak?

Alle Dieren Vrij is tegen alle gebruik van dieren. Dieren zijn geen gebruiksvoorwerpen. Zij hebben het recht op een leven in vrijheid. "Dierentuinen" lijken onschuldig, maar dragen juist erg bij aan het idee dat we dieren mogen opsluiten en dat ze bestaan voor ons.

Wij willen dan ook dat alle dierentuinen, dolfinaria en andere bedrijven die geld verdienen aan vermaak en tentoonstellen van dieren hun deuren sluiten.

Hier een aantal vragen beantwoord over de vermaaksindustrie....

1. Waarom zijn jullie tegen deze industrie?

Dieren zijn geen gebruiksvoorwerpen, maar voelende wezens, die niet dienen tot (leed) vermaak van de mens.

Dieren hebben het recht op een leven in vrijheid. "Dierentuinen" lijken onschuldig, maar dragen juist erg bij aan het idee dat we dieren mogen opsluiten en dat ze bestaan voor ons.

Dierentuinen zeggen een belangrijke rol te spelen in educatie en conservatie. Hier zijn andere manieren voor die veel effectiever zijn en waarvoor geen dieren hoeven worden opgesloten. Zelfs in de beste dierentuinen, onder de beste omstandigheden, is een leven lang in gevangenschap geen leven voor dieren. Wij willen dan ook geen grotere kooien, wij willen lege kooien!

Er is geen verschil tussen dierentuinen en andere plekken die dieren tentoonstellen en gebruiken ter vermaak voor de mens. Ook is er geen verschil tussen diersoorten: dat circussen nu geen “wilde” dieren meer mogen gebruiken maar wel dieren die wij indelen als “vee” of “huisdier” zegt meer over ons speciesisme dan over onze begaandheid met dieren.

2. Maar dierentuinen zijn toch belangrijk voor educatie?

foto van we animals media

Dierentuinen leren de bezoeker niets over het natuurlijke gedrag van het dier, aangezien ze dat helemaal niet kunnen uitoefenen in hun artificiële, per definitie te kleine omgeving. Het enige wat mensen ervan leren, is dat het acceptabel is om dieren in de weg te staan en ze op te sluiten in gevangenschap, waar ze verveeld, opeen gepropt en eenzaam zijn, en beroofd worden van alle controle over hun leven. Andere manieren om kinderen en andere mensen te leren over dieren en hun natuurlijke manier van leven zijn bijvoorbeeld virtual reality, documentaires en het observeren van vogels en andere dieren in natuurgebieden.

Dierentuinen doen ook aan onderzoek naar diersoorten, zowel in de dierentuinen zelf als in het wild. Hier wordt echter maar een paar procent van hun totale omzet voor gebruikt. In Nederland gaat het dan vaak om een paar honderdduizend euro per dierentuin.

3. Maar dierentuinen zetten zich toch in voor behoud van soorten?

Dierentuinen hebben de mond vol over hun zogenaamde bijdrage aan conservatie. Fokprogramma's dragen echter nauwelijks bij aan de instandhouding van bedreigde diersoorten. Er wordt opzettelijk gefokt met niet-bedreigde en populaire diersoorten om extra publiek te trekken. Jonge dieren (vooral olifantjes schijnen populair te zijn) zorgen er immers voor dat de kassa rinkelt. Ook worden dieren vrijwel nooit vrijgelaten uit dierentuinen.

Zogenaamde ‘overbodige’ dieren worden gedood door dierentuinen en vaak als voer voor de gevangen gehouden vleesetende roofdieren worden gebruikt. Ook verhandelen bepaalde dierentuineigenaars dieren aan dierenhandelaren en circussen.

Minder dan 25 procent van de dieren in dierentuinen worden met uitsterven bedreigd. De overige dieren worden dus alleen in dierentuinen gehouden om publiek te trekken. Daarnaast is 85 procent van de bedreigde dieren niet vertegenwoordigd in dierentuinen wereldwijd. Als het behouden van bedreigde diersoorten het doel van dierentuinen was dan zou het logisch zijn als juist deze diersoorten gehouden werden. Het aantal bedreigde diersoorten in dierentuinen steeg de laatste jaren wel, maar vooral omdat dieren die dierentuinen al lange tijd hielden in het wild langzaam uitsterven en dus bedreigde diersoorten zijn geworden.

De vermaaksindustrie maakt een bewuste keuze voor diersoorten die in de zoo terechtkomen en zogenaamd worden beschermd. Aangezien ecosystemen doorgaans bestaan uit honderden, zo niet duizenden soorten, is het nogal vreemd om een bepaald soort te willen "redden" en alle andere diersoorten uit dezelfde leefomgeving dan maar te laten stikken. Dit is wederom een vorm van speciesisme.

De enige effectieve en duurzame manier om bedreigde diersoorten te helpen, is door hun natuurlijke leefomgeving te beschermen. Daar hebben tenminste alle dieren baat bij. Natuurdocumentaires en andere vormen van bewustwording kunnen mensen laten zien hoe dieren zich gedragen in hun natuurlijke omgeving.

4. Wat moeten we dan met alle dieren?

foto van we animals media

Wij willen dat alle dierentuinen, circussen, dolfinaria en andere bedrijven die geld verdienen aan vermaak en tentoonstellen van dieren hun deuren sluiten. Ook moet er geen subsidie meer gaan naar deze bedrijven. Zo krijgt de Artis in Amsterdam jaarlijks vier miljoen instandhoudingssubsidie van de Gemeente Amsterdam; naast eenmalige subsidies van de Provincie, twee ministeries en de EU.

Sluiting moet gefaseerd gebeuren: dierentuinen zouden volgens ons geen nieuwe dieren meer moeten aanschaffen en fokken, en dieren waar mogelijk terug moeten zetten in hun oorspronkelijke omgeving.

De dieren die er nog zijn, zullen verzorgd moeten worden maar niet tentoongesteld. Dit kan volgens het model van “sanctuaries”.

De lege kooien en gebouwen kunnen uiteindelijk een museum worden. Dit museum kan mensen voorlichten over onze destructieve en koloniale verhouding met de natuur en dieren.

Overigens zijn sommige landen ons al voorgegaan: Costa Rica besloot in 2013 alle dierentuinen te sluiten, en de dieren vrij te laten of een natuurlijk habitat te geven, zoals bosreservaten. De milieu minister zei hierover: “We are getting rid of the cages and reinforcing the idea of interacting with biodiversity in botanical parks in a natural way. We don’t want animals in captivity or enclosed in any way unless it is to rescue or save them.” En in 2015 liet Buenos Aires weten de dierentuin te sluiten, "omdat het niet meer van deze tijd is."

5. Hoe zijn dierentuinen eigenlijk ontstaan?

De oudste dierentuin van Nederland is Artis, in Amsterdam. Artis wordt in 1883 opgericht als Zoölogisch Genootschap Natura Artis Magistra (kortweg: Artis) door een een drietal mannen die het terrein kopen. In de eerste jaren mag alleen de rijke elite die het park financieel steunt Artis bezoeken, maar al snel is ook de minder rijke burger welkom. Een trend die in de meeste Europese dierentuinen te zien is.

Dierentuinen bestaan van oudsher puur voor vermaak en ontspanning, voor en door de elite. De voorloper van de dierentuin heette "menagerie": een aristocratische of koninklijke dierenverzameling, in 1782 gedefinieerd als een "vestiging van luxe en curiositeit." De aristocratische menagerieën werden opgericht en beheerd door aristocraten, die zo hun macht en weelde wilden tonen, omdat levende en actieve wilde dieren zeldzaam waren, duur in het onderhoud en moeilijk te krijgen. Later werd aan deze tentoonstellingen een wetenschappelijk en educatief toontje toegevoegd.

Zo was er een herbergier in Amsterdam die omstreeks 1675 de Menagerie Blauw Jan begon, waarin hij een verzameling exotische diersoorten maar ook "opvallende mensen" tentoonstelde.

De eerste zoo’s waren gericht op het tentoonstellen van planten, menselijke en niet menselijke dieren die meegenomen werden tijdens de expansiedrift van de Europese elite. Ze werden ingedeeld volgens een westers model. Dieren worden daarbij neergezet als exotische “wilden” die door ons getemd zijn en achter tralies en glas veilig kunnen worden tentoongesteld. Dit bevestigt het idee van dominantie van mens over natuur, en mens over andere dieren.

Het tentoonstellen van mensen uit gekoloniseerde gebieden heeft nog lang geduurd. De laatste menselijke zoo was in 1958, in België. Hierin zien we dat speciesisme en racisme op vergelijkbare wijze werken: door te objectificeren, kleineren en anders maken, bevestigt de westerse, witte mens zijn superioriteit.

7 Gevangenissen?

foto van we animals media

De termen "dierenparken" of "dierentuinen" zijn eufemismes: het klinkt gezellig maar dat is het niet. Zogenaamde "dierentuinen" zijn bedrijven die winst maken met het gebruik van dieren.  

Omdat dieren in de zoo tegen hun wil gevangen zitten, ligt het nogal voor de hand deze bedrijven dan maar dierengevangenis te noemen. Dit is echter onjuist, een menselijke gevangenis is immers gericht op straf en niet op vermaak of voor voortplanting. Ook wordt nogal snel gezegd dat dieren onschuldig zouden vastzitten waarmee geïmpliceerd wordt dat mensen (dus) per definitie wel schuldig zouden zijn. En vergeet niet dat in Nederland ook vele mensen worden vastgezet in vreemdelingendetentie, een gevangenis voor geïllegaliseerde mensen!

#StopDiervermaak

Meer lezen?

Have zoos had their day?
The architecture of zoos has come a long way from its barbaric beginnings. But, says our critic, not even mirrored pods and sci-fi islands can shake the feeling that these are relics from a bygone age